Seksualizacja, prowokacja czy kontrolowane dojrzewanie artystyczne?
Dlaczego droga Sabriny Carpenter nie różni się od ścieżki Miley Cyrus, Britney Spears i Taylor Swift
W ostatnich latach coraz częściej pojawia się narracja, że Sabrina Carpenter prowokuje – strojem, tekstami piosenek, scenicznym zachowaniem czy wizerunkiem w mediach społecznościowych. Padają zarzuty o „seksualizację”, „granie ciałem”, a nawet „szukanie taniej kontrowersji”.
Problem w tym, że ta narracja nie jest ani nowa, ani wyjątkowa. W rzeczywistości Sabrina przechodzi niemal podręcznikowy etap transformacji, który wcześniej dotyczył większości największych gwiazd popu wychowanych w systemie Disney Channel lub podobnych korporacyjnych strukturach.
Żeby to zrozumieć, trzeba cofnąć się o kilkanaście (a czasem kilkadziesiąt) lat.
Disney jako „fabryka wizerunku” – punkt wspólny wszystkich historii
Disney nie jest tylko wytwórnią czy stacją telewizyjną. To system wychowujący artystów w bardzo konkretnych ramach:
nieskazitelny wizerunek,
brak kontrowersji,
„bezpieczna” seksualność (czyli w praktyce jej brak),
komunikaty kierowane do dzieci i młodzieży.
Dopóki artysta funkcjonuje w tym świecie, jego ciało, emocje i narracja są ściśle kontrolowane. Problem zaczyna się w momencie, gdy:
artysta dorasta,
publiczność dorasta razem z nim,
a kontraktowy „szklany sufit” przestaje pasować do rzeczywistości.
I wtedy niemal zawsze następuje gwałtowne odbicie w drugą stronę.
Miley Cyrus – gdy „Hannah Montana” musiała umrzeć
Miley Cyrus to jeden z najbardziej oczywistych przykładów. Po latach grania słodkiej Hannah Montany, Miley celowo i brutalnie zerwała z dawnym wizerunkiem:
skrajnie prowokacyjne występy,
nagość,
seksualna ekspresja bez filtrów,
publiczne szokowanie mediów.
Czy to była „prowokacja”? Tak.
Czy była konieczna? Również tak.
Miley musiala zabić postać, którą stworzył Disney, żeby odzyskać kontrolę nad własnym ciałem i artystyczną narracją. I zapłaciła za to ogromną cenę medialną.
Britney Spears – gdy seksualizacja była narzucona, nie wybrana
W przypadku Britney Spears sprawa była jeszcze bardziej skomplikowana. Britney:
była seksualizowana bardzo wcześnie,
nie miała realnej kontroli nad wizerunkiem,
była zarazem „dziewczynką z sąsiedztwa” i obiektem fantazji medialnych.
Po odejściu od dziecięcego image’u nastąpił chaos — bo nikt nie nauczył jej, jak bezpiecznie zarządzać własną dorosłością w świetle reflektorów. Efekty znamy do dziś.
To ważne porównanie, bo pokazuje, że:
problemem nie jest „seksualność artystki”, tylko brak autonomii nad nią.
Taylor Swift – najcichsza, ale równie brutalna transformacja
Taylor Swift często bywa pomijana w takich dyskusjach, bo jej przemiana była subtelniejsza, ale wcale nie mniej znacząca.
Taylor:
zaczynała jako „grzeczna dziewczyna z gitarą”,
przez lata była krytykowana za „brak seksapilu”,
po zerwaniu z dawnym kontraktem świadomie przejęła narrację.
Era Reputation to nie była tania prowokacja, tylko:
symboliczne odrzucenie wizerunku narzuconego przez branżę,
pokazanie siły, kontroli i dorosłości,
świadome korzystanie z estetyki seksualnej, ale na własnych zasadach.
Sabrina Carpenter – dlaczego jej przypadek jest najbardziej „normalny”?
Na tym tle Sabrina Carpenter wypada… zaskakująco spokojnie.
Jej transformacja:
nie jest nagła,
nie jest agresywna,
nie jest chaotyczna.
Sabrina:
dorosła razem ze swoją publicznością,
stopniowo zmieniała brzmienie i teksty,
wykorzystuje seksualność jako narzędzie narracyjne, nie prowokację dla samej prowokacji.
Jej utwory są:
ironiczne,
często autoironiczne,
komentujące relacje, władzę, emocje i oczekiwania wobec kobiet.
To kontrolowany proces dojrzewania artystycznego, a nie bunt dla nagłówków.
Dlaczego więc ludzie mówią o „prowokacji”?
Bo:
Internet skraca przekaz – widzimy fragment stroju, nie kontekst.
Kobiety w popie wciąż są oceniane przez pryzmat ciała, a nie intencji.
Pamięć zbiorowa jest krótka – zapomnieliśmy, że to już było.
To, co dziś robi Sabrina, robiły przed nią niemal wszystkie wielkie gwiazdy popu. Różnica polega tylko na tym, że:
Sabrina ma większą świadomość,
większą kontrolę,
i lepsze zaplecze artystyczne.
Wnioski: to nie prowokacja – to odzyskiwanie narracji
Sabrina nie łamie żadnych granic, których pop nie przekraczałby od dekad. Ona:
wpisuje się w długą tradycję artystek wychodzących z dziecięcego wizerunku,
robi to bez skandali i autodestrukcji,
robi to na własnych warunkach.
I być może właśnie dlatego część odbiorców czuje dyskomfort — bo nie ma tu dramatu, a jest konsekwencja.
To nie Sabrina się zmieniła.
Zmieniło się to, że coraz mniej kobiet przeprasza za to, że są dorosłe.
